Hier een paar woordjes over de hertfsttijloos (Colchicum autumnale L.), het paradepaardje van ons reservaat „het Kastanjebos“.
Deze plant uit de leliefamilie komt normaal in de kalkstreek voor. Hoe kan hij dan hier gedijen?
Wel, in de ondergrond van het Kastanjebos zit er een kalkrijke laag Brusseliaanzand. De kwel
(= opstijgend grondwater) zorgt ervoor dat er kalk mee aan de oppervlakte komt en dat maakt dat de herfsttijloos zich hier thuisvoelt.

Laat ons even de naam ontleden.
HERFST: verwijst naar de bloeitijd (september – november).
TIJLOOS: de plant trekt zich als het ware niets aan van de seizoenen. Een plant die in het najaar zijn bloemen laat verschijnen en zijn vruchten pas in het voorjaar voortbrengt moet wel een „tijdloze“ plant zijn!

Nu nog de wetenschappelijke naam.
COLCHICUM: de plant bevat het giftige alkaloïde „colchicine“. Vroeger werd hij voornamelijk gebruikt voor de behandeling van jicht. Alle plantendelen zijn uiterst giftig en ermee experimenteren is zeer gevaarlijk en ten stelligste af te raden.
AUTUMNALE: verwijst naar de bloeitijd (automne = herfst).
L. : verwijst naar de Zweedse bioloog Linnaeus die in de 18e eeuw de benaming van de „levende wezens“ op punt stelde.

En tot slot een oude sage die ons verhaalt hoe de plant ontstaan is:
„Toen de planten over de vier jaargetijden moesten verdeeld worden verzochten zij de Schepper hen niet in de herfst te laten bloeien want de ijzige winter stond dan spoedig voor de deur en dan was het onmogelijk om nog voor nakomelingschap te zorgen. Dit was geen vrolijk vooruitzicht voor de herfst, want dan kreeg dit seizoen geen bloementooi. De lente kreeg medelijden en schonk één der mooiste bloemen aan de herfst. Wanneer het voorjaar aanbrak kon de Herfsttijloos uit haar winters isolement worden gehaald en beginnen met bladeren en zaden te vormen; en opdat de dieren de plant niet zouden eten bepaalde de Schepper dat zij een giftige stof zou bevatten.“